Kościół parafialny pw. Wniebowzięcia NMP. Pierwszy, drewniany, wybudowany został staraniem księcia Fedora Ostrogskiego s. Daniela w latach 1440-42. W 1443 r. został spa­lony i zniszczony przez Tatarów. Nowy, wzniesiony w 1582 r. przez księcia Wasyla Ostrogskiego, również został zniszczony przez Tatarów. Odbudowała go i powiększyła w 1624 r. Anna Alojza Chodkiewiczowa z Ostrogskich, dodatkowo uposażając w 1629 r. Fundację wsparł w 1659 r. hrabia Józef Zamojski. Pod koniec XVIII w. kościół został odnowiony i powiększony przez księżnę Annę z Sapiehów Jabłonowską. Jej zwłoki spoczęły w podziemiach pod kaplicą Różańcową.
Po odrestaurowaniu w 1880 r. przez ks. Władysława Krzemieńskiego - miejscowego proboszcza, kościół przyjął wygląd neogotycki. Dnia 4 czerwca 1888 r. kościół spłonął i przez następnych kilka lat stał zniszczony. Dopiero w 1896 r. podjęto decyzję jego odbu­dowy, pod warunkiem, że nie będzie wyższy od niedawno odnowionego w sąsiedztwie So­boru Bohojawlańskiego. Nowy kościół murowany został wybudowany w 1897 r. przez księ­cia Romana Sanguszkę, wg projektu architekta Wiktora Piotrowskiego. Konsekrowany w tymże roku przez bpa Bolesława Hieronima Kłopotowskiego. Świątynia ta ma neoklasycy- styczny wygląd z czterokolumnowym portykiem doryckim przy głównym wejściu. Z ołtarzy ocalał od pożaru jedynie ołtarz Matki Boskiej w prawej nawie. Nowe ołtarze i ambonę rzeźbił Iglatowski z Romanowa. W wielkim ołtarzu był krzyż z dawnego kościoła Jezuitów.
W 1938 r. do parafii należały następujące miejscowości: Ostróg, Badówka, Białaszów, Białaszowskie fut., Bielmaż, Bór, Chórów, Derewiancze: Małe i Wielkie; Hremiacze wieś i fut, Hrozów, Hucisko, Jełomalin, Jeziory, Karczunek Hrozowski, Kurhany, Luczyn, Michałpol, Międzyrzec, Mohylany-Blok, Monastyrek, Nowomalin, Piszczanka, Podobanka, Poniatówka, Popowce, Rozważ, Stójło, Striełaków, Toczewiki, Wilebowne, Wierzchów, Za­widów, Zawidowskie fut.
W czasie II wojny proboszczem był ks. dziekan Piotr Milanowski; ur. w 1867 r., wyśw. w 1893 r., zm. po 1945 r.
Wtedy też nad świątynią ponownie zawisły czarne chmury. W czasie słynnych czerwo­nych wołyńskich nocy (1943 rok) kościół i plebania w Ostrogu były placówkami polskiej samoobrony, której dowódcą był o. Remigiusz Kranc (OFM Cap.). Po drugim wkroczeniu Armii Czerwonej do Ostroga w kościele zrobiono magazyn zboża.
W 1948 roku kościół został odzyskany przez wiernych. W latach 1948-1958 dojeżdżał doń o. Serafin Alojzy Kaszuba (OFM Cap., 1910-1977), Apostoł Wołynia. Bardzo wielu parafian ochrzcił, m.in. tych, którzy narodzili się na zesłaniu w Kazachstanie i którzy w latach 1947-1949 stamtąd przybyli do Ostroga. Wielu parafianom błogosławił małżeństwa. Wielu pamięta swoją I Komunię świętą, którą otrzymali z rąk o. Serafina. Gdy nie było już plebanii, mieszkał w kilku domach od czasu do czasu. W 1958 roku, gdy o. S. Kaszubę pozbawiono możliwości wykonywania obowiązków duszpasterskich, postanowiono zamknąć wszystkie kościoły na Wołyniu. Wierni w Ostrogu dzielnie walczyli o swoją świątynię przez dwa lata, jeżdżąc do władz w Kijowie oraz konsula, PRL w tym mieście. W dzień święta Bożego Ciała w 1959 roku władze radzieckie w Ostrogu odebrały im klucze od świątyni. Oficjalnie, według władz świeckich, kościoły w Równem i Ostrogu zostały zamknięte, gdyż groziły zawaleniem i wymagalty remontu. W nocy zrzucono krzyż... Rozpoczęło się rujnowa­nie kościoła, który zamieniono na salę sportową. Jedną z dyscyplin, którą szczególnie upra­wiano w tym zbeszczeszczonym kościele, był boks... Na początku lat sześćdziesiątych zruj­nowano także kaplicę Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny i dzwonnicę, które znajdowały się koło kościoła.
Kolejna odbudowa kościoła i odrodzenie życia religijnego w ostrogskiej parafii rzym­skokatolickiej nastąpiło w 1990 roku. Dwa razy na miesiąc przyjeżdzał tutaj ks. Antoni Andruszczyczyn ze Sławuty. Niemal dwa lata proboszczem parafii był ks. Władysław Czaj­ka. Od 1992 roku proboszczem jest ks. Witold Józef Kowalów z archidiecezji krakowskiej (ur. w 1967 r., wyśw. w 1992 r.). Ostatnio wikariuszmi byli: w latach 1993-1994 ks. Marcin Strachanowski (ur. w 1965 r., wyśw. w 1991 r.) i w latach 1994-1995 ks. Andrzej Ścisłowicz (ur. w 1966, wyśw. w 1994) - obaj z archidiecezji krakowskiej.
Trwa restauracja trzech zabytkowych ołtarzy barokowych, które pochodzą z kościoła pw. św. Antoniego w Międzyrzecu Koreckim, zbudowanego w latach 1702-1725. W powo­jennych latach XX wieku ołtarze te zostały zniszczone w około 60%. W 1991 roku za zgo­dą obwodowego Naukowo-Restauracyjnego Wydziału Zabytków Architektury w Równem zostały one przewiezione do kościoła parafialnego w Ostrogu. W czerwcu 1992 r. ówczesny proboszcz kościoła w Ostrogu, ks. Władysław Czajka uzyskał zgodę arcybiskupa lubelskiego Bolesława Pylaka na przeprowadzenie restauracji ołtarzy w pracowniach Ar­chidiecezjalnego Muzeum Sztuki Religijnej w Lublinie. Poparcie metropolity lwowskiego, abpa Mariana Jaworskiego pozwoliło wicedyr. muzeum, mgr. Zbigniewowi Kaproniowi uzy­skać konieczne środki na pokrycie restauracji z Europaischer Hilsfonds w Wiedniu.
W sierpniu 1993 r. po długich staraniach u miejscowych i obwodowych władz, obecny proboszcz ostrogski, ks. Witold Józef Kowalów uzyskał zgodę lwowskiej grupy ekspertów Ministerstwa Kultury Ukrainy i ołtarze zostały przewiezione na restaurację do pracowni Archidiecezjalnego Muzeum Sztuki Religijnej w Lublinie. 15 sierpnia 1994 roku poświę­ceniem ołtarza św. Antoniego zakończył się pierwszy etap restauracji ołtarzy. W trakcie prac renowacyjnych nad ołtarzem Matki Bożej przestała istnieć organizacja Europaischer Hilsfonds i przerwane zostało finansowanie całego przedsięwzięcia. Osobiste starania mgr. Zbigniewa Kapronia, poparte przez arcybiskupa Mariana Jaworskiego, pozwoliły szczęśli­wie dokończyć restaurację tego ołtarza na koszt fundacji „Renovabis” z Niemiec. Wiosną 1995 roku zakończył się drugi etap restauracji. Do Ostroga wrócił pięknie i fachowo od­nowiony ołtarz Matki Bożej oraz dwie figury św. Antoniego i św. Franciszka. Do ołtarza specjalnie namalowano dwa obrazy, przedstawiające Wniebowzięcie i Ukoronowanie Naj­świętszej Marii Panny. Pomoc niemieckich organizacji dla restauracji ołtarzy była możli­wa, gdyż są one cennymi zabytkami nie tylko sztuki polskiej czy ukraińskiej, ale należą do kulturowego dziedzictwa całej Europy.To przedsięwzięcie jest, jak dotąd, bezprecedenso­wym wydarzeniem na taką skalę w kulturalnych stosunkach między dwoma niepodległymi państwami, jakimi są Polska i Ukraina. Odnowiony ołtarz Matki Bożej z XVIII w. Metro­polita lwowski abp Marian Jaworski poświęcił 25 czerwca 1995 r. Restauracja trzeciego ołtarza z powodu braku środków finansowych została wstrzymana.
Obok kościoła parafialnego w Ostrogu znajdował się cmentarz grzebalny, pośrodku którego w 1771 r. kosztem ks. proboszcza Józefa Jana Gołuchowskiego została wymuro­wana kaplica Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny, o czterech filarach ze sklepieniem krzyżowym i dachem. W krypcie pod tą kaplicą został w 1870 roku pochowa­ny bp Franciszek Komornicki. Na cmentarzu obok kaplicy pochowani zostali m.in. bp Stanisław Franciszek Biegański (t 1709) oraz ks. Józef Ptaszyński (t 1938).
Biskup Franciszek Komornicki (1733-1780) w latach 1773-1780 był proboszczem ostrog- skim, a w latach 1774-1780 biskupem-sufraganem łuckim, prekonizowany na urząd 28 lu­tego 1774 roku jako biskup tytularny Caesaropolis. W dalszym ciągu rezydował w parafii Ostróg. W 1779 roku koronował słynący łaskami obraz Matki Boskiej w kościele fran­ciszkanów w Międzyrzecu Ostrogskim. Konsekrował kilka kościołów na Wołyniu i Podolu.
Na początku lat sześćdziesiątych XX wieku kaplica została zrównana z ziemią, a szczątki bpa F. Komornickiego zbeszczeszczone oraz zmieszane z gruzem i śmieciami. W1994 roku został odsłonięty fundament, oczyszczono wnętrze krypty i odnaleziono szczątki bpa Ko­mornickiego. Odbudowę kaplicy ukończono w czerwcu 1995 roku, którą 24 czerwca tegoż roku poświęcił metropolita lwowski, abp Marian Jaworski. On też przewodniczył obrzędo­wi powtórnego pogrzebu bpa F. Komornickiego.
Do okresu powojennego w ostrogskim kościele farnym znajdowały się i zdobiły go dwie marmurowe rzeźby dłuta słynnego Oskara Sosnowskiego. W lewej nawie, w ołtarzu św. Antoniego w antepedium umieszczona była rzeźba Chrystusa w grobie (zazwyczaj zasło­nięta). W prawej nawie, w ołtarzu Matki Bożej znajdowała się rzeźba Matki Bożej z Dzie­ciątkiem. Obie rzeźby były własnością ostrogskiego kościoła. Obecnie znajdują się w eks­pozycji miejscowego Muzeum Krajoznawczego. Parafia, jak dotąd bez skutku, stara się o zwrot największej ozdoby kościoła. Z pożaru 4 czerwca 1889 roku ocalał jedynie ołtarz Matki Bożej z cudownym obrazem Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Nowe ołtarze wy­rzeźbił w drewnie Iglatowski z Romanowa. W wielkim ołtarzu był krzyż z dawnego kościo­ła jezuitów. Ołtarze po ostatniej wojnie zniszczono, ocalała jedynie ikona Matki Bożej i dziś znów znajduje się w ostrogskim kościele. Krzyż znajduje się w klasztorze Kapucynów w Krakowie.
Ciekawy wygląd miała kaplica zamkowa w Nowomalinie, która powstała w XVII w. po przebudowaniu dawnej baszty. Z początku była to barokowa kaplica, która w 1822 r. otrzy­mała pseudogotycki mauretański wygląd. Mimo zniszczeń jeszcze przed wojną zachowało się w niej wiele pięknych szczegółów ornamentacyjnych. Sklepienie ozdobione było baro­kowymi stiukami. W ścianie na parterze wmurowana była płaskorzeźba Matki Bożej z Dzie­ciątkiem dłuta Oskara Sosnowskiego, która obecnie znajduje się w ekspozycji Muzeum
Krajoznawczego w Ostrogu. Na piętrze kaplicy umie­szczony był ołtarz z ładnymi kolunmnami, w którym po­czesne miejsce zajmował obraz Matki Boskiej Bolesnej, przebitej mieczem, stojący u stóp krzyża. Obecnie trwa zabezpieczanie ruin zamku i kaplicy przed dalszymi zni­szczeniami, prace prowadzone są na zlecenie obwodowe­go Wydziału Architektury w Równem.
Nie ma już w Ostrogu słynnego Kolegium Jezuickie­go, założonego w 1624 r. przez Annę Chodkiewiczową, wnuczkę księcia Konstantyna Wasyla Ostrogskiego. Nie ma także klasztoru Karmelitów, drugiego z rzędu kato­lickiego klasztoru w Ostrogu. Znajdował się on w połu­dniowej części „Starego Miasta”, niedaleko od Bramy Zasławskiej. Architektonicznie był bardzo podobny do swego jezuickiego sąsiada, choć skromniejszy. Barokowa świątynia i granitowa brama wjazdowa przypominały tiumfalną arkę. Po pożarze w 1809 r. klasztor i kościół Karmelitów nie zostały odbudowane.
W 1996 r. uroczyście obchodzono w Ostrogu 600-lecie Międzyrzeca (Międzyrzecza) Ostrogskiego, miej­scowości położonej nieopodal Ostro­ga, Mieścił się tu kiedyś klasztor oo. Franciszkanów. W 1779 r. bp Franci­szek Komornicki - sufragan łucki i prepozyt ostrogski, koronował łaska­mi słynący obraz Matki Bożej Mię­dzyrzeckiej, który do dziś jest święto­ścią obu wyznań (obecnie znajduje się w cerkwi prawosławnej). W klaszto­rze franciszkańskim znajduje się obe­cnie monastyr prawosławny pw. Trój­cy Świętej, w którym mieszka 21 mnichów, w szkole duchowno-pasterskiej pobiera edukację ok. 50 osob.
Nie funkcjonują również w Ostrogu kościół i klasztor oo. Kapucynów oraz kaplica więzienna.
Przed niewielką wspólnotą wiernych w Ostrogu stoją jeszcze kolejne zadania: rekonstrukcja i restauracja trze­ciego ołtarza, wymiana posadzki, okien i częściowo drzwi. Brakuje również dzwonnicy i dzwonów.
Jeden z cmentarzy katolickich został zamieniony na stadion. Konieczne są natomiast prace na cmentarzu ka­tolickim koło jednostki wojskowej, całkowicie zdewasto­wanym. Znajduje się tam m.in. mogiła żołnierzy polskich z 1920 roku.
Ostatnio wykonano również ogrodzenie dookoła ko­ścioła. Pamiątkowymi płytami uwieczniono pamięć Sługi Bożego o. Serafina Kaszuby i bpa Jana Pawła Woronicza, urodzonego w Brodowie koło Ostroga oraz Stanisława Ludwika Żurakowskiego, dowojennego burmistrza mia­sta Ostroga, zamordowanego w Katyniu.
Ks. Witold Józef Kowalów razem z zespołem redak­cyjnym wydaje od 1995 r. w Ostrogu dwumiesięcznik „Wo­łanie z Wołynia” - pismo religijno-społeczne rzymskoka­tolickiej diecezji łuckiej oraz „Komunikaty Wołyńskiej Sekcji Informacji Katolickiej” (dwutygodnik, ukazujący się od 1995 r.).

wolhynia 2004 - 2017

wolhynia@wolhynia.pl