Kościół parafialny pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Pierwszy, drewniany, razem z klasztorem wybudował w Dederkałach Wielkich w 1735 r. Antoni Wyszpolski i osadził zakon Braci Mniejszych św. Franciszka (Reformatów), których sprowadził z Zośniszcz. W 1760 r. sędzia grodzki krzemieniecki Michał de Grotius Preys ufundował w Dederkałach Wielkich murowany kościół rokokowy i klasztor z piękną attyką barokową, wieńczącą budynek klasztorny. Konsekracji dokonał w 1805 r. bp Kaczkowski. W 1873 r. do klasztoru tego przeniesiono Reformatów z Krzemieńca. W 1891 r. rząd carski dokona] kasaty zakonu, zaś w klasztorze władze gubernialne ulokowały rosyjskie seminarium nauczycieskie.
Po odzyskaniu niepodległości, w 1920 r. kościół zwrócono katolikom, dzięki inicjatywie ks. Chaleckiego i parafian z Szumbaru. Parafia istniała od 1796 r. i liczyła (w 1938 r.) 983 wiernych.
Wnętrze kościoła wypełniało siedem barokowych drewnianych ołtarzy. W zabudowaniach klasztornych znajdowało się około 60 cel, kuchnia, refektarz i inne pomiszczenia gospodarcze. Przed kościołem był wirydarz dla procesji, a całość dopełniałniał piękny sad otoczony murem. W kościele, w ołtarzu głównym znajdował się słynący cudami wizerunek Chrystustusa Ukrzyżowanego.
 
Ostatnim proboszczem był ks. dr Józef Kuczyński, (ur. w 1904 r., wyśw. w 1930 r., zm. 1982 r.), który w klasztorze i kościele zorganizował skuteczną samoobronę ludności polskiej (370 osób) przed UPA. Z rąk pobratymców zginęło ponad 200 osób.

Do parafii w 1938 r. należały następujące miejscowości:

Dederkały (Wielkie), Boryczów, Brzezina, Bukowce, Dederkały Małe, Góry Medwedówka, Michałówka, Mogiła, Mizurzyce, Obory, Potutorów, Radoszówka, Sadki, Skrobotówka, Szuńki, Tury, Wołkowice, Zahorce.

W 1939 r. ks. Leonard Samosenko rozpoczął budowę kościoła w Michałówce. Prace budowlane przerwała wojna.

 

Kaplice:

w Sadkach i Szuńkach.

Po wojnie kościół i klasztor w Dederkałach służyły jako więzienie. Obecnie klasztor opuszczony i zdewastowany. Kościół przekazany prawosłąwnym. Dalej ogrodzenie stanowi mur więzienny z dużą wiezienną bramą. Los kaplic i rozpoczętej świątyni w Michałówce jest nam bliżej nie znany. Prawdopodobnie uległy zniszczeniu po 1945 r. Zachował się zdewastowany i zarośnięty cmentarz parafialny, na którym brak jest nagrobków (inskrypcji) w języku polskim (są w jęz. rosyjskim i czeskim).
 
W 1945 r. parafianie dederkalscy zmuszeni byli opuścić Wołyń i udali się do Opola, gdzie początkowo umieścili cudowny obraz Chrystusa Ukrzyżowanego.
Znajdował się on w neogotyckim ołtarzu kościoła w Krzywiźnie k. Kluczborka. Obecnie prawdopodobnie skradziony.
 
 
 
 

wolhynia 2004 - 2017

wolhynia@wolhynia.pl