Kościół pw. Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny. Pierwszy, drewniany kościół powstał w 1685 r. z przerobionego zboru ariańskiego. Przebudowy tej dokonał Sta­nisław Kowalewski, łowczy kijowski. W roku 1611 Marianna z Liniewskich Głuchowska z małżonkiem Abrahamem uczynili zapis fundacyjny na rzecz oo. Karmelitów mających bu­dować kościół murowany i przy nim klasztor. Budowę ukończyli Karmelici w 1720 r. Parafia powstała w 1726 r. Po likwidacji zakonu Karmelitów w 1832 r. przez carat kościo­łem zarządzało duchowieństwo świeckie. W 1915 r. artyleria rosyjska zniszczyła kościół niemal całkowicie. Po wojnie odbudowywany do 1939 r., ale bez sklepienia nad nawą główną. 11 lipca 1943 roku banda UPA napadła na kościół i zamordowała 86 osób. Wnętrze ko­ścioła zostało wypalone. Po 1945 r. władze sowieckie zdjęły blachę z kościoła, a następnie pokryły go słomą i urządziły międlarnię lnu i konopi. Wskutek samozapłonu wybuchł po­żar. Obecnie kościół w ruinie. W 1938 roku parafia liczyła 2792 wiernych. Kaplica drew­niana dworska (Martynowskich) w Twerdyniach zniszczona w 1993 r.
Ostatnim proboszczem był ks. Witold Kowalski: ur. w 1899 r., wyśw. w 1925 r., ciężko ranny 11.07.1943 r. przez UPA zm. w 1960 r.
Do parafii należały następujące miejscowości: Kisielin, Aleksandrówka, Antonówka, Budki, Dmitrówka, Dunaj, Gryland (Kurant), Helenów, Jachimówka, Janowiec, Janów (Warszawka), Jasiniec, Jasinówka Walewskich, Julianówka, Klementów, Kuczmana Góra, Leżachów, Łuków, Mokowicze, Marynków, Michałówka, Moczółki, Osieka, Osiekrów, Ośmigowicze, Oździutycze, Polanki, Popielówka, Rudnia, Sieniawka, Stanisławówka, Trystok, Twerdynie, Wysoka, Zabara, Zaleśce, Zapust, Zastawa, Żurawiec.
Obok kościoła znajduje się zbiorowa mogiła zamordowanych Polaków, symboliczny po­mnik (1992) i krzyże (1993). Inicjatorem, projektantem i wykonawcą krzyży był Włodzi­mierz Sławosz Dębski, pomnika - miejscowe władze ukraińskie. Napis na pomniku brzmi: „Tu spoczywają obywatele radzieccy narodowości polskiej rozstrzelani przez burżuazyjno-nacjonalistycznych Ukraińców. 11 VII 1943 r”.

wolhynia 2004 - 2017

wolhynia@wolhynia.pl