Zarubińce, położone w kierunku północ­no-zachodnim od Zbaraża, tuż w pobliżu gra­nicy woj. wołyńskiego z ruskim, były dziedzic­twem Zbaraskich, a następnie ich spadkobier­ców, ks. Wiśniowieckich. Nazwiska dalszych właścicieli nie są znane. W pierwszej połowie XIX w. były w ręku Elżbiety Cetner. Około 1850 r. Zarubińce nabył ks. Eugeniusz de Ligne (1804-1880), belgijski mąż stanu, przed­stawiciel jednego z najświetniejszych rodów europejskich, który od 1780 r. posiadał także indygenat polski. Trzecią żoną ks. Eugeniusza była poślubiona w 1836 r. ks. Jadwiga Lubomirska (1815-1895), córka ks. Henryka, pier­wszego ordynata na Przeworsku. Po śmierci obojga de Ligne majątek nabyła Jadwiga Niementowska. W okresie międzywojennym Za­rubińce, o powierzchni znacznie w stosunku do pierwotnej okrojonej, miały być w posiada­niu jakiejś rodziny żydowskiej.

Do 1939 r. przetrwał w Zarubińcach pięk­ny staropolski dwór, wzniesiony prawdopodo­bnie w XVII w. Według miejscowych przeka­zów, w połowie tego stulecia służył on jako sie­dziba Samuela ze Skrzypny Twardowskiego, słynnego poety barokowego, ówczesnego dzie­dzica majątku. Znana jest tylko jego strona frontowa. Wykonana zapewne w latach dwu­dziestych XX w. fotografia wykazuje, że dwór zarubiniecki był budowlą siedmioosiową, w zasadzie parterową, ale na wysokiej podmu­rówce i z trójosiową częścią środkową dwu­kondygnacyjną. Część tę, zamkniętą trójkąt­nym gładkim szczytem, zdobił portyk o czte­rech kolumnach dźwigających balkon. Pod por­tykiem mieścił się dostępny po kilku stop­niach taras. Z obu stron zasadniczej bryły dworu występowały dwuosiowe alkierze, które tworząc w przedłużeniu poprzeczne skrzydła, znów jako alkierze flankowały podstawową bryłę domu także i od strony ogrodu. Główny korpus dworu nakrywał wysoki, łamany dach „polski”, pobity gontami, alkierze zaś dach także czterospadowy, ale niższy, gładki. Na te­mat elewacji ogrodowej i wnętrz brak jakich­kolwiek przekazów.


źródło: Roman Aftanazy "Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej", Tom 5, Województwo wołyńskie", 1994, str. 610-611.

wolhynia 2004 - 2017

wolhynia@wolhynia.pl