WOŁYŃSKIE STOWARZYSZENIE TECHNIKÓW

 
Pracowitym, długotrwałym i dosyć ciekawym można nazwać okres działania Wołyńskiego Stowarzyszenia Techników. Celem Stowarzyszenia, zgodnie ze statutem, zatwierdzonym 21.05.1921 i zmienionym w 1925, było: „ zjednoczenie sił umysłowych pracujących w zawodzie technicznym i popieranie interesów zawodu technicznego dla przyniesienia porzytku państwa; wpływanie na polepszenie stanowiska społecznego techników polskich i utrzymywanie łączności między nimi”. Realizował się ten cel poprzez: organizowanie zjazdów, zebrań, zakładanie oddziałów (kół), sekcji i komisji fachowych, biur i poradni, przygotowywanie materiałów w sprawach dotyczących działalności w zakresie technicznym, zakładanie bibliotek i czytelni, rozwój wydawniczo-popularyzacyjny, współpraca z innymi tego typu placówkami.
Zebranie organizacyjne założycieli Wołyńskiego Stowarzyszenia Techników pod przewodnictwem inż. Feliksa Karabińskiego odbyło się 14 sierpnia 1921. Wzieli w nim udział późniesi członkowie Wydziału (Zarządu) Stowarzyszenia: Adolf Fedorowicz, Jan Suszyński, Antoni Kuczyński, Mikołaj Grigoriew, Henryk Lange, Stanisław Sierpiński. Kwaterą główną Stowarzyszenia był Łuck, terenem działania – województwo Wołyńskie. Członkami ośrodka byli równierz mieszkańcy innych regionów Polski, chociaż większość pochodziła z Łucka i Równego.
Liczba członków: 89 (1925), 131 (1928), 51 (1939). Prezesami byli wybierani: Damian Wojnarowski (1921-1923), Henryk Lange (1923-1928), Emmanuel Kajewski (1928-1930), Jan Siemiątkowski (1930-1932) oraz (1934-1935), Franciszek Księżopolski (1932-1934), Wacław Gordziałkowski (1935-1939), Julian Wąsowski (1939). Roczny budżet Stowarzyszenia (1925): 5.000 zł.
W 1927 przy Kole Rówieńskim powstało Biuro Porad Technicznych, którego zadaniem było sporządzanie kosztorysów, planów i projektów, nadzór techniczny nad pracami budowlanymi i instalacjami, porady i ekspertyzy techniczne, roboty parcelacyjno-miernicze.
W 1928 podobne Biuro powstało przy Zarządzie Stowarzyszenia w Łucku, stawiając sobie szersze zadania i obejmując swoim zainteresowaniem teren całego Wołynia: racjonalizacja i modernizacja urządzeń technicznych, popieranie przemysłu krajowego poprzez ekspertyzy techniczne, fachowe oceny wyrobów, porady w zakresie naukowej organizacji pracy.
Koło Architektów, założone w 1928 w Łucku, postawiło sobie zadania: podniesienie stanu budownictwa na Wołyniu; zainteresowanie szerszego ogółu zagadnieniami architektoniczno-budowlanymi; ogłaszanie konkursów oraz wydawanie ekspertyz przez Poradnię Architektoniczną. W 1932 opracowano memoriał w sprawie planów budowlanych na terenach województwa.
WWT 1925Organem drukowanym Stowarzyszenia było pismo „Wołyńskie Wiadomości Techniczne”, wydawane w latach 1925-1939. Na łamach pisma omawiano całokształt życia gospodarczego i technicznego Wołynia. Dominowała tematyka, związana z melioracją, gospodarką wodną, elektryfikacją, infrastrukturą techniczną Łucka. Autorami artykułów byli miejscowi inżynierowie i technicy. Oto przykłady niektórych publikacji:
T. Krafft, inż. Uwagi na temat budownictwa na Wołyniu.
J. Bonkowicz-Sittauer. Zagadnienie rozwoju miast kresowych.
A. Janiszewski, wiz.Szkolnictwo zawodowe w świetle potrzeb życia gospodarczego.
J. Siemiątkowski. Kredyty budowlane z funduszów pracy.
St. Boryssowicz, inż. Zagadnienie przemysłu na Wołyniu.
J. Dutkiewicz, dr. Zarys historyczny rozwoju architektury na Wołyniu.
W. Gordziałkowski, inż. Drogi wodne i koleje żelazne w programie inwestycyjnym Wołynia.
J. Mostowski, inż. U progu 3-go roku działalności Biura Projektów Wodociągowo-Kanalizacyjnych w Łucku i inne.
Pismo także przedstawiało tematykę i teksty niektórych odczytów i referatów : Rzemiosło na Wołyniu; 4-letni plan inwestycyjny na Wołyniu; Prace i zagadnienia urbanistyczne na Wołyniu, Wołyński przemysł kamieniarski, Elektryfikacja Wołynia i inne.
„Wołyńskie Wiadomości Techniczne” wychodziły jako kwartalnik ale dłużej jako miesęcznik. Były jedynym technicznym i samowystarczalnym (od 1936) wydawnictwem na Kresach Wschodnich i jednym z trzech w Polsce (Warszawa, Lwów). Średni nakład w latach 30-ch – 400 egz., co jak na pismo specjalne było bardzo dużo. Średni koszt nakładu – 300 zł. miesięcznie. Oprócz prenumerowania członkami Stowarzyszenia posiadano jeszcze 150 stałych odbiorców. 50 egz. wysyłano do bibliotek publicznych.  
W ramach „Wołyńskich Wiadomości Technicznych” Koło Architektów w Łucku miało możliwość publikować odrębne Zeszyty Architektoniczne. Ogłaszano również treść niektórych Biuletynów Wołyńskiego Oddziału Stowarzyszenia  Mierniczych i Przysięgłych RP oraz protokołów z obrad zjazdowych Elektryków Województwa Wołyńskiego i Walnego Zgromadzenia Wołyńskiego Oddziału SEP.
Na stronach wydawnictwa pojawiały się poglądy i myśli twórcze, które pobudzały do pracy inicjatywnej w róznych dziedzinach gospodarczych i technicznych Wołynia. Wydawanie własnego pisma było dobrym świadczeniem efektywnej działalności Wołyńskiego Stowarzyszenia Techników. Sekcja Redakcyjna i Redakcja „Wołyńskich Wiadomości Technicznych” robili wszystko oby Wołyńskie Stowarzyszenie Techników było znane w całej Polsce. W 1939 zdążono wydać 6 numerów pisma.
Stowarzyszenie było organizatorem kursów: naukowej organizacji pracy (1925, 33 uczestników), betonowe (1931 i 1933, 188 uczestników), przeciwgazowe (1933). Prowadziły się też pogadanki, wieczory dyskusyjne i odczyty (4-11 rocznie). Własna biblioteka gromadziła polskie, niemieckie i francuskie czasopisma techniczne (25 tytułów).
Z inicjatywy Stowarzyszenia w 1925 odbył się w Łucku 1 Zjazd Inżynierów i Techników Województwa Wołyńskiego. W rezolucjach postulowano o rozwoj gospodarczy Wołynia poprzez rozbudowę sieci dróg kolejowych i wodnych, miast, zakładanie wytwórni materiałów budowlanych.
 Swoim członkom Stowarzyszenie starało się zapewnić pracę. Dla tego były utworzone: Biuro Pośrednictwa Pracy (1925), Pogotowie Zapomogowe dla bezrobotnych inżynierów i techników (1931), Poradnia Elektryczna (1933).
Wołyńskie Stowarzyszenie Techników współpracowało z innymi organizacjami technicznymi. Od 1925 było członkiem Związku Polskich Zrzeszeń Technicznych. Niestety, nie powiodły się próby utworzenia wspólnej organizacji z sąsiednimi towarzystwami technicznymi w Wilnie, Nowogródku i Brześciu.
Wybuch drugiej wojny światowej we wrześniu 1939 przerwał energiczną i pożyteczną działalność tego ośrodka.

Autor: Eugeniusz Ziniewicz, Klewań (Ukraina) 2012.

 

wolhynia 2004 - 2017

wolhynia@wolhynia.pl